“Kadın Dostu Yerleşimler”e Doğru Yerel Planlama ve Hizmet Sunum Modeli Uygulama Rehberi (2009)

BAŞLARKEN…

Birleşmiş Milletler Nüfus Fonu (UNFPA), BM Kalkınma Fonu (UNDP), BM Çocuk Fonu (UNICEF), BM Mülteciler Yüksek Komiserliği (UNHCR), Uluslararası Çalışma Örgütü (ILO), Uluslararası Göç Örgütü (IOM) Türkiye’de faaliyet gösteren birimlerinin ve BM Kadın Fonunun (UNIFEM) kaynak ve uzmanlık gücünü birleştiren Birleşmiş Milletler Kadın ve Kız Çocuklarının İnsan Haklarının Korunması ve Geliştirilmesi Ortak Programı (BMOP) Kasım 2005’de İzmir, Kars, Nevşehir, Şanlıurfa, Trabzon ve Van’da uygulamaya konuldu. Kamu, sivil toplum ve özel sektör işbirliğini somutlaştıran BMOP’un ulusal ortakları İçişleri Bakanlığı, Sabancı Vakfı ve Sabancı Üniversitesi; yerel ortakları da altı il Valiliği, Belediyesi ve kadın kuruluşlarıdır. Başlangıç safhasında Programın ortakları arasında Kadın Adayları Destekleme Derneği Ankara Şubesi de yer almıştır. Ortak Programa Almanya, Danimarka, Finlandiya, Fransa, Hollanda, İngiltere, İsveç, İsviçre, Kanada, Norveç mali destek vermişlerdir.

Ortak Programın ayırt edici özelliği, kapasite güçlendirme çalışmalarından sonra, yerel yönetimler ile kadın kuruluşlarına ortak çalışma platformu sunarak kadın erkek eşitliği alanında yerel sorunlara yerel çözümler üretilmesini sağlamak olmuştur. Yerel çözümler “Yerel Eşitlik Eylem Planları” başlığı altında aşağıda yer alan yedi temel konu çerçevesinde formüle edilmiştir.

• Yerel karar mekanizmalarına katılım
• Kentsel hizmetler
• Eğitim ve sağlık hizmetleri
• Ekonomik güçlenme ve çalışma hayatı
• Kadın yönelik şiddet
• Göç ve yoksulluk
• Zihniyet değişikliği ve farkındalık yaratmak.

Katılımcı ve şeffaf bir süreçte ve bir yılı aşkın bir sürede hazırlanan yerel eşitlik eylem planlarının hayata geçirilmesini desteklemek üzere BMOP kapsamında Sabancı Vakfı Hibe Programı 2007 yılında başlatılmış olup üç yıllık uygulama süresinde altı Program ilinden 34 kamu ve sivil toplum kuruluşu projesi desteklenmiştir. Sabancı Üniversitesi tarafından gerçekleştirilen Mor Sertifika Programı ile altı ilde lise öğretmenlerine toplumsal cinsiyet duyarlılığı kazandırılmıştır. 2007-2009 yılları arasında Sabancı Üniversitesinde gerçekleştirilen eğitimlere katılan 153 öğretmen Mor Sertifikalarını almışlardır.

Yerel eşitlik eylem planları ve benzeri “tematik planlar” kadın erkek eşitliği gibi birçok sektörü ilgilendiren veya birçok sektörü kesen özellikler taşırlar. Tek bir kamu kurumunun planı olarak şekillendirilemezler, üniversite, sivil toplum ve özel sektör gibi diğer paydaşların sorumluluk almaları gereken alanları da kapsarlar. Bu nedenle de tematik planların hayata geçirilmesi oldukça zordur ve planlanacak konunun özelliğine göre öncü kuruluşu tespit etmek de güçtür. BM Ortak Programı kapsamında hazırlanan yerel eşitlik eylem planları yerel nitelikteki tematik planlardır ve uygulamalarının sürdürülebilir kılınması için kurumlar arası işbirliği, katılım, sahiplenme ve bütçeye ihtiyaç duyarlar. 5018 sayılı Yasa ile “il planları”nın hazırlanması öngörülmediğinden yerel eşitlik eylem planlarının sürdürülebilirliği belediye ve il özel idaresi stratejik planlarına yerleştirilmesiyle yakından ilintilidir.

Bu doğrultudaki ilk adım da valiliklerden ilgili kurumlara bir genelge gönderilmesi olmuştur. Daha sonra BMOP tarafından düzenlenen iki toplantıda konu, kadın planlama ve şehircilik uzmanlarının da katılımı ile tartışılmış, hazırlanan öneriler paketi yerel yönetimlerle paylaşılmıştır. Önerilen çözümlerin yerel yönetimlerce de uygun görülmesi üzerine yerel eşitlik eylem planları il genel meclisi ve belediye meclisi stratejik planlarına yerleştirilmeye başlanmıştır. Trabzon Belediyesi, İzmir Büyükşehir Belediyesi ve İl Özel İdaresi, Şanlıurfa Belediyesi ve İl Özel İdaresi stratejik planları “kadın”lara yönelik düzenlemelere yer veren ilk örneklerdir. Bu kitabın elinize ulaştığı günlerde diğer illerde de benzer uygulamaların yapılmış olması beklenmektedir.

BM Ortak Programı gerek içeriği gerekse zamanlaması ile ulusal ve yerel ortaklar tarafından büyük bir ilgi ile karşılanmış, iki yıllık bir proje olarak tasarlanmış olmasına rağmen iki defa uzatma almıştır ve 31 Aralık 2009’da sona erecektir. BMOP kapsamında hazırlanan yerel eşitlik eylem planları ile yerel eşitlik politikalarının çerçevesini çizmiş ve yerelde eşitliğin kurumsallaşmasında önemli bir rol oynamıştır. Valilikler ve İl Genel Meclisleri, Belediyeler ve Belediye Meclisleri eşitlik kurumlarının oluşturulması doğrultusunda önemli adımlar atmıştır. Kentlerin gündemine kadın erkek eşitliğinin yerleştirilmesinde alınan mesafe “il kadın hakları koordinasyon kurulu”, belediye ve il genel meclislerinde “kadın erkek eşitliği komisyonları”, valilik ve belediyelerde “eşitlik birimleri” ve benzeri kurumsal yapılanmaların hayat bulmasını sağlamıştır.

Elinizdeki kitap, BM Ortak Programı kapsamında, yerel eşitlik eylem planlarının hazırlanma ve uygulanma sürecini ve “görünür” sonuçlarını aktarma ve/veya paylaşma girişimidir. Memnuniyetle belirtmek gerekir ki BM Ortak Programının “görünmeyen” çıktıları da en ez görünen çıktıları kadar önemlidir. Yerel yönetimlerin ve kadın kuruluşlarının birlikte çalışma pratiği kazanmaları sonucunda kentte işbirliği ve diyalog ortamının geliştirilmesi bunların arasında en önemlisidir.

Kitabın ana konusu olan yerel eşitlik eylem planları 20-22 Aralık 2006 tarihinde Ankara’da yapılan bir çalışma atölyesi ile başlatılmış, illerdeki çalışmalarla bir yılı aşkın bir sürede hazırlanmıştır. Bu nedenle kitabın bazı bölümlerinde ve eklerde yer alan bazı veriler eski tarihlidir. Kazanımların yer aldığı Ek-9 en güncel verilerin sunulduğu bölümdür.

Ayten Alkan tarafından hazırlanan ve BM Ortak Program ekibinin katkıda bulunduğu kitabın yerel yönetimler ve kadın kuruluşlarının çalışmalarına ışık tutmasını diliyoruz.

BM Ortak Programı

Uygulama Rehberi’ni indirmek için tıklayınız 

 

 

Bir Cevap Yazın

Aşağıya bilgilerinizi girin veya oturum açmak için bir simgeye tıklayın:

WordPress.com Logosu

WordPress.com hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Çıkış  Yap /  Değiştir )

Google fotoğrafı

Google hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Çıkış  Yap /  Değiştir )

Twitter resmi

Twitter hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Çıkış  Yap /  Değiştir )

Facebook fotoğrafı

Facebook hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Çıkış  Yap /  Değiştir )

Connecting to %s